Ik was op een rustige ochtend in de Apenheul. In mijn vakantie gewoon eens even lekker en zo ongestoord mogelijk dieren fotograferen. Ik was overigens niet de enige fotoliefhebber die dat had bedacht, maar met mijn Nikon D750 met 200-500/F5,6 objectief had ik wel veruit het ‘ zwaarste geschut’ mee gebracht van de aanwezige fotografen. Op een later moment meer over de kwestie of 500mm niet een beetje over-the-top is voor een Nederlandse dierentuin, als ‘spoiler’ kan ik al wel vast melden dat het antwoord daarop ‘nee’ is. Voor de rest vooral bezoekers die met hun smartphone van alles en nog wat fotografeerden en filmden.

Eén gezin viel me op een gegeven moment op door een uitspraak van de moeder: ‘Waarom zou je hier allemaal foto’s maken? Je zet ze thuis op de computer en wat doe je er dan nog mee?’. Op dat moment besefte ik me dat dit een paar van de weinige bezoekers waren die ochtend die ik geen foto’s had zien maken.

Het moge duidelijk zijn dat deze mevrouw en ik belangrijke interesses niet delen, maar haar vraag was zeer legitiem. Het parkreglement van de Apenheul geeft duidelijk aan dat foto’s en film van bezoekers niet commercieel gebruikt mogen worden, dus verkoop van gemaakte foto’s is uitgesloten. Duizenden likes op social media waardoor ik ineens de status van influencer zou bereiken hoef ik ook niet te verwachten. Waarom betaal ik dan toch voor een toegangskaartje om veel langer dan echt comfortabel is met een grote fotorugzak rond te lopen en zo’n beetje de zwaarst mogelijke body+lens combinatie die uit de hand geschoten kan worden met me mee te torsen?

Omdat ik wilde fotograferen. Omdat ik mooie close-up portretten van apengezichten wilde maken. Dit was voor mij een heel gericht bezoek aan het park, maar net zo goed een tijdbesteding van enkele uren waarin ik me helemaal fijn voelde.

Er is dus een intrinsieke motivatie, het willen fotograferen. Het tweede deel van haar citaat is echter ook relevant: ‘Je zet ze thuis op de computer en wat doe je er dan nog mee?’ Nou ja, zoals zovelen een aantal foto’s op social media plaatsen. Mijn specifieke wens om gezichtsportretten van dieren te maken – wat me ook goed lukte – leverde een heel bepaald beeld van dit specifieke stukje wereld op en dat wil ik dan weer graag delen met de rest van de wereld. Dit is een vrij specifieke omschrijving van mijn ‘art’ op dat moment en ‘art’ is er niet alleen om te maken, maar uiteraard ook om te laten zien.

Nou heb ik me wat meer toegelegd op fotografie dan de gemiddelde persoon, er veel meer in geoefend, er veel meer over nagedacht en er veel meer in geïnvesteerd, maar dat zijn absoluut niet de vereisten om te mogen dan wel kunnen fotograferen in bijvoorbeeld de Apenheul.

In het algemeen heeft fotografie, zeker nu het door middel van smartphones zo laagdrempelig is, twee functies. In de eerste plaats legt het herinneringen aan een bepaalde plaats, tijd en gebeurtenis vast. Het gezegde ‘een foto zegt meer dan 1000 woorden’ gaat hier zeker op, op latere momenten in ons leven helpen foto’s om de geschiedenis levend te houden. De tweede functie staat hier eigenlijk een beetje haaks op, maar gaat toch ook op. Die is namelijk dat fotograferen helpt om je dingen intensiever te laten beleven, de ervaring meer ‘immersive’ te maken. Met het gemak waarmee je fotografeert met smartphones en het gebrek aan aandacht die de daarmee gemaakte foto’s later krijgen is dit misschien iets te laagdrempelig. Maar elke keer dat er één of meerdere foto’s gemaakt worden is de kans aanwezig dat de maker daadwerkelijk even stilstaat bij wat hij of zij fotografeert en zich er op focust. Zelfs al leggen we dus een plaats, tijd en gebeurtenis vast, het is niet eens per se relevant wat je daarna met die foto’s doet opmerkelijk genoeg.

Fotografie is derhalve een gefocuste ervaring met een plus. Niet alleen kijk je meer geconcentreerd naar één bepaald punt, of je nou wat doet met de foto of niet, je legt die gefocuste beleving van plaats, tijd en gebeurtenis voor een later moment vast.